مىداند ؛ چه اين كه كعبه را تنزّل بيت معمور و عرش خدا مىداند و طواف خود را تنزّل طواف فرشتگان مىشمارد . و سرانجام خود را فرشته‌اى متوسط مىيابد و آثار فرشتگى را در خود مشاهده مىكند . وقتى به سرزمين عرفات مىرسد ، دعاهاى خاصّ عرفه را همانند امام سجّاد و سالار شهيدان ، سيدالشهدا - عليهماالسلام - مىخواند . امّا زمزم ، رسول اللَّه - صلّى اللَّه عليه وآله و سلم - آن قدر به آب زمزم علاقه داشت كه استهداء مىكرد و مىفرمود : شما كه از مكه به مدينه مىآييد ، براى من آب زمزم سوغات بياوريد . « 1 » اين آب در اثر نيايش آن مادر جوشيد . وقتى هاجر به ابراهيم خليل عرض كرد من و اين كودك نوزاد را در اين سرزمين لم‌يزرع به كه مىسپارى ( الى مَن تَدَعُنا ) فرمود : به صاحب اين سرزمين ( الى ربّ هذه البنية ) « 2 » اين گفتن همان و آرامش قلب مادر همان . وقتى كودك تشنه شد ، مادر به دنبال آب ، هفت‌بار از سينهء صفا به مروه و از بالاى مروه به صفا رفت و آمد . ناگهان ديد كه زير پاى كودك نوزاد چشمه‌اى جوشيده است كه همچنان هزاران قرن است مىجوشد ! چه با بركت است زمزم ! بدا به حال كسى كه با آب زمزم وضو بگيرد ، در كنار كعبه طواف كند و از خدا غير خدا بخواهد و نورانى نشود ! امام صادق - عليه السلام - فرمود : « نور الحق لا يزال على الحاج ما لم

--> ( 1 ) - من لا يحضره الفقيه ، ج 2 ، ص 135 ( 2 ) - فروع كافى ، ج 4 ، ص 201